9 augustus 2011 - Delta heeft een hogere rating gekregen van Standard & Poor's. Het bedrijf is trots als een pauw. Hebben we nu nog niets geleerd van de afgelopen dagen, maanden en jaren? Er wordt veel te veel waarde gehecht aan de kredietoordelen van deze bureaus. Media zouden ze moeten mijden als de pest. Mensen moeten zelf gaan nadenken.
Wat doet het management?
Absurd dat mensen en bedrijven bij het opmaken van een oordeel over een bedrijf wat om de hoek zit, hun oor laten hangen naar een kredietwaardigheidsbureau dat ergens in Amerika zit. Iemand die geïnteresseerd is in een bedrijf moet dat bedrijf intensief gaan volgen: kijk wat het management doet, lees de jaarverslagen goed door en hoor wat de klanten over het bedrijf zeggen en schrijven. Over een jaar weet die persoon dan meer over het bedrijf dan wie dan ook van het kredietbureau. Als je daar als potentiële investeerder niet toe bereid bent, dan ben je blijkbaar niet zo geïnteresseerd in het bedrijf en moet je er ook niet in gaan investeren.
Wiens brood met eet
Daarnaast is er een grote bias in de oordelen van de bureaus. Kredietbureaus worden betaald door de bedrijven waar ze een oordeel over geven. Er is dus de neiging om de kredietwaardigheid te overschatten, want de bedrijven willen het liefst goed nieuws horen. Net als de accountantskantoren in de afgelopen jaren maar al te snel hun handtekening zetten onder frauduleuze jaarverslagen, om het bedrijf maar niet als klant te verliezen, zetten kredietbureaus hun felbegeerde AAA-stempel op producten die uiteindelijk zo goed als waardeloos bleken te zijn. Het financiële stelsel werd er in de jaren tot 2008 tot monsterachtige proporties door opgeblazen. The rest is history.
Lijntjes
Als het gaat om het beoordelen van landen zijn de organisaties nu ineens weer overijverig geworden; de ene downgrade volgt op de andere. Hier zit waarschijnlijk meer achter zit dan we weten. Het zou me niet verbazen als er lijntjes lopen tussen de bureaus en handelaren die speculeren op bewegingen in obligatie-koersen. Door wie worden die krediet-oordelen over landen eigenlijk besteld? Niet door de regeringen van die landen zelf. Op zich is er niets mis met het opmaken van een kredietwaardigheidsoordeel, mits dat met kennis van zaken en met zuivere bedoelingen gebeurt. Het hoeft niet verboden te worden. Mensen en bedrijven zouden er echter alleen niet zoveel van moeten aantrekken.
Verstarde meningen
Het fundamentele probleem van kredietoordelen is moeilijk in woorden te vatten. Ik ga het toch proberen. Het heeft er mee te maken dat mensen altijd geneigd zijn om de huidige werkelijkheid als uitgangspunt te nemen en huidige meningen tot maatstaf te verheffen, bij het uitspreken van een oordeel over de toekomst. Als een huis nu als een veilige belegging wordt gezien zal een bedrijf dat in huizen belegd een hoge waardering krijgen. Mensen kunnen zich geen radicaal andere werkelijkheid dan die van nu of die van het verleden voorstellen, zoals een tijd waarin huizen zo goed als waardeloos zijn. Je moet immers ook wel een beetje geloofwaardig overkomen en dat doet je per definitie niet als je er een radicaal andere visie op nahoudt.
Vlug, vlug, vlug
Nu gaat het er natuurlijk niet om, om er standaard een radicaal andere visie op na te houden dan de markt, maar om de optie van radicaal andere meningen en een radicaal andere werkelijkheid open te houden, en om signalen te onderkennen die duiden op een dergelijke paradigma-shift, zoals dat is gaan heten. De mensen van de kredietwaardigheidsbureaus zijn hier niet toe uitgerust. Die zitten in een maalstroom: het ene oordeel na het andere moet worden geveld. Vlug, vlug, vlug. Geen tijd voor reflectie. Ze maken onderdeel uit van het wereldje, en hebben de meningen van dat wereldje overgenomen. Iedereen vindt verpakte hypotheken veilig, dus zijn ze veilig. Het gaat toch om vertrouwen niet?
Media
Journalisten zitten ook in een maalstroom: het ene stukje na het andere moet worden geschreven want de krant of de website moet vol. Een credit-event leidt al gauw tot een stukje. Wat meer terughoudendheid zou op zijn plaats zijn. Het beste zou zijn als journalisten de oordelen van de kredietbeoordelaars voorlopig even links laten liggen. Gewoon omdat het kan, en gezien het feit dat er teveel waarde aan wordt gehecht. Mensen die het kredietoordeel willen weten komen daar toch wel achter. Laat journalisten die over de financiële huishouding van een bedrijf of van een land een stukje willen schrijven, zelf in dat bedrijf of in dat land duiken; dan voegen ze nog wat toe ook. Een journalist die daar niet toe in staat is, kan het beste over iets anders gaan schrijven; over een geit die een blind paard de weg wijst of over de lunchgewoonten van Italianen.
Nul en gener waarde
Helemaal in de Nederlandse energiesector zijn de oordelen van de kredietbeoordelaars van nul en gener waarde. Niet alleen weten Amerikanen daar niets van af; het gaat juist bij energie om zoveel meer dan alleen om financiële stromen. Juist in een sector die sterk in bewegingm waar zoveel technologische ontwikkelingen plaats vinden en die zo sterk door de politiek gereguleerd wordt als de energiesector, doet de huidige verstarde werkelijkheid er niet zo veel toe. Een energie-centrale kan nu een stabiele inkomstenstroom generen, maar morgen gesloten zijn. Shell is een topaandeel; het dividend is elk jaar hoger dan het vorige jaar. Totdat ze de rommel die ze overal hebben veroorzaakt moeten gaan opruimen. De aanleg van grote gasleidingen vanuit Rusland en van lange hoogspanningskabels naar alle omringende landen leek eens een briljant idee. Oh, wacht ...
Jurgen Sweegers
Copyright © Energieenwater.net