21 februari 2012 - De slimme meter heeft niet echt veel voordelen. Of eigenlijk geen, alleen maar nadelen. U kunt de meter daarom maar het beste weigeren. Alleen als u heel erg tuk bent op nieuwe technische apparaatjes zou u er een kunnen nemen.
Veiligheid
Met de nieuwe meter kunnen de meterstanden op afstand uitgelezen worden door het energiebedrijf. De gegevensoverdracht kan plaatsvinden via de elektriciteitskabels of via internet. Niet duidelijk is of dat veilig is. Wellicht kunnen onverlaten de gegevens onderscheppen en/of aanpassen, of kunnen ze zo zien of de meter al een tijdje niet gedraaid heeft, waardoor ze dus kunnen zien of u op vakantie bent of niet.
Privacy
Daarnaast is het de vraag wat er precies met die gegevens gebeurt. De energiebedrijven kunnen de meter om het kwartier uitlezen, maar daar hebben ze dan wel uw toestemming voor nodig. Als ze die niet krijgen zullen ze de meter om de twee maanden uitlezen. Wellicht zullen ze op een sneaky manier toch proberen om de meter vaker uit te kunnen uitlezen. Ze krijgen dan een stroom aan informatie binnen, waarmee ze eigenlijk precies kunnen zien wat iemand heel de dag uitspookt. 'Oh, meneer Sweegers zet de wasmachine aan.' Waarom zou u deze informatie 'om niet' aan de netbeheerder verstrekken? De ex-directeur van Kema Pier Nabuurs zei niet voor niets dat de meter eigendom moet zijn van de afnemer en dat het aan de afnemer zou moeten zijn om te bepalen wat er met de gegevens gebeurt.
Onduidelijkheid
Zelfs als u heeft aangegeven dat de meter maar één keer per twee maanden mag worden uitgelezen is het de vraag of dat echt gebeurt. Wie zegt u dat de meter niet vaker wordt uitgelezen? Netbeheerders hebben namelijk altijd een smoesje als ze 'betrapt' worden: want ze mogen de meter uitlezen wanneer dit voor 'het netbeheer' nodig is. Niet duidelijk is wat daar dan weer precies onder verstaan wordt; en reken maar dat als iets niet duidelijk is de woorden ten voordele van de netbeheerder zullen worden uitgelegd, als u daar verder niets van merkt.
Klep blijft hangen
Een groot nadeel is verder ook dat de meter op afstand dichtgeknepen kan worden, bijvoorbeeld bij onenigheid over de rekening. Dit is eigenlijk nog het grootste nadeel. Ten eerste kunnen er altijd fouten gemaakt worden door het energiebedrijf. Zul je zien dat ze straks u afsluiten in plaats van de buurman. 'Foutje bedankt'. We weten allemaal dat de administratie van energiebedrijven vaak een rommeltje is. Verder is bij proeven gebleken dat de gasklep blijft hangen als die op afstand is dicht gezet. Wordt straks door een foutje uw gas afgesloten en kan vervolgens de meter niet meer op afstand worden open gezet. Als dat trouwens bij een miljoen klanten tegelijkertijd gebeurt, duurt het wel even voordat u weer gas heeft. Daarnaast kunnen er natuurlijk nog allerlei andere technische gebreken optreden. Als de meter net zo'n drama wordt als de OV-chipkaart, en die kans is groot, dan is de ellende straks niet te overzien.
Afknijpen
Maar het grootste gevaar is dat de netbeheerders straks al te snel overgaan tot afsluiten of afknijpen van de energietoevoer. Wat voor de netbeheerder of het energiebedrijf een wanbetalende klant is, is vaak gewoon een afnemer die het niet eens is met de hoogte van de energierekening, en daarbij nog vaak gelijk heeft ook; zie alle problemen die Greenchoice-klanten hebben ondervonden. Het energiebedrijf zal de netbeheerder al gauw opdracht geven om de toevoer af te knijpen, om zo betaling af te dwingen, ook als hij in het ongelijk staat. Het machtsverschil zal alleen nog maar meer in de richting van de energiebedrijven verschuiven; ook nu al dwingen ze betaling vaak af door te dreigen met afsluiting. Klanten zullen nog eerder dan nu maar betalen om van al het gezeik af te zijn.
Traditionele meter
Om al die problemen te voorkomen kunt u dus maar het beste de meter weigeren. De Eerste Kamer heeft er bij het optuigen van wetgeving voor de 'uitrol' van de slimme meter voor gezorgd dat dit kan. De netbeheerder zal, als die bij u aan de deur staat, mogelijk zeggen dat de oude meter moet worden vervangen omdat die niet goed meer functioneert. Niet intrappen! Die meters hebben het altijd goed gedaan en doen het nu waarschijnlijk ook nog wel goed. Alleen als er overduidelijk iets mis is met de meter, bijvoorbeeld als die echt kapot is, zou u toestemming moeten geven voor vervanging. Bedenk dan echter dat u kunt vragen om een traditionele meter. Die moet de netbeheerder aanbieden, dat staat in de wet.
Positivistisch gekakel
De meter wordt op dit moment gepromoot door de overheid door die consequent in één adem te noemen met energiebesparing. Er vindt hier een knap staaltje van mind-framing plaats. Veel media nemen de holle frasen en het positivistisch gekakel van de persvoorlichters klakkeloos over, zodat in de media de slimme meter een positieve connotatie krijgt. Maar dat de slimme meter tot energiebesparing leidt lijkt me een beetje onzin. Het enige verschil met nu is dat u waarschijnlijk elke twee maanden een overzicht krijgt van het verbruik. Zit u daar echt op te wachten? Waarschijnlijk wilt u net als ondergetekende in het normale leven zo weinig mogelijk met energierekeningen te maken hebben. Eén keer per jaar is eigenlijk al één keer per jaar teveel.
Beter te weinig betalen dan teveel
Daarbij zegt zo'n twee-maandelijks overzicht niet zo veel. U betaalt maandelijks een voorschot dat over heel het jaar gelijk is. In de winter zal het verbruik veel hoger liggen dan waarvoor u betaalt en in de zomer veel lager. Met zo'n twee-maandelijks overzicht kunt u derhalve niet beoordelen of u 'op schema' ligt. De netbeheerders zullen al gauw zeggen: 'u verbruikt meer dan verwacht' en zullen dan de maandelijkse voorschotnota verhogen. U kunt dat niet controleren. Ook een vergelijking met vorig jaar zegt helemaal niets. Het energieverbruik is vooral afhankelijk van het weer en dat is gelukkig nog elk jaar anders. En trouwens: het is altijd wel lekker om een beetje 'achter' te lopen. De energiebedrijven kunnen u beter voorfinancieren dan dat u de energiebedrijven voorfinanciert. Daarbij geldt dat het beter is dat u straks, als de jaarrekening wordt opgemaakt, nog geld moet bijbetalen dan dat u nog geld tegoed heeft. Want het is altijd maar afwachten of u inderdaad het geld krijgt waarop u recht heeft.
Iedereen weet wat ie moet doen om energie te besparen: de verwarming wat vaker een tandje lager zetten en wat minder lichten in huis laten branden
Bespottelijk
Daarbij is energie, net als voedsel, in zekere mate een primaire levensbehoefte, en voor een deel is het ook comfort. De meeste mensen zullen pas echt op de energierekening gaan letten als ze het financieel wat moeilijker krijgen. Iedereen weet wat ie dan moet doen: de verwarming een tandje lager zetten en wat minder lichten tegelijkertijd in huis laten branden, of niet zo vaak meer in het bubbelbad gaan. Daar heeft niemand een slim apparaatje voor nodig. Nu is het een lastige tijd, economisch gezien, dus zal er inderdaad flink bespaard worden, maar dat zal dus niet aan de slimme meter gaan liggen. Het feit alleen al dat ambtenaren en politici denken dat we niet weten hoe we energie moeten besparen maar dat we daar een 'slim' apparaatje en een twee-maandelijks overzicht voor nodig hebben, dat ook nog eens niets zegt, is bespottelijk en lijkt er op te duiden dat deze mensen geloven dat dit land door debielen bewoond wordt. Wat krijgen we straks? Een 'slimme voedselmeter' die bijhoudt wanneer we teveel calorieën eten en die zegt dat we op dieet moeten als dat het geval is?
Transitie
Verder wordt de slimme meter gepromoot door te stellen dat die de omschakeling naar een duurzame energiehuishouding zou bespoedigen. Of nog sterker: de slimme meter zou een noodzakelijke voorwaarde zijn voor die transitie. Dat lijkt me ook wat overdreven. Het zal u zo langzamerhand verbazen maar een elektrische auto kan gewoon opgeladen worden door de stekker in het stopcontact te steken, zelfs als u een oude meter heeft. Net zo goed als de stekker van de zonnepanelen willekeurig waar in huis in het stopcontact kan worden gestoken om de zonnestroom op het net in te voeden. Wel is het zo dat het, als u zonnepanelen heeft, van belang is om te kunnen meten wat de hoeveelheid stroom is die daarbij op het net wordt gezet. Daarvoor kunt u een slimme meter laten plaatsen. Maar het beste middel daarvoor is nog altijd een ouderwetse ferraris-meter, die terugdraait als er stroom op het net wordt gezet. Die meter stopt ook niet met terugdraaien bij 5000 kWh, waardoor u net zoveel kunt salderen als u wilt. Dus als u zonnepanelen heeft en u heeft niet zo'n draaischijfmeter, probeer er één op de kop te tikken.
Gedroomde werkelijkheid
Ach, en dan wordt er gezegd dat de slimme meter een soort spil in huis wordt van de energie-producerende en -consumerende burger van de toekomst. Met die meter zou het energiebedrijf straks steeds wisselende tarieven kunnen aanbieden aan de consument, zodat die straks de koelkast en vriezer uit kan zetten als de stroom heel duur is en de wasmachine aan als de stroom heel goedkoop is. Ook zou het energiebedrijf op afstand controle kunnen krijgen over het opladen van bijvoorbeeld elektrische auto's of het al dan niet aanslaan van de HRe-ketel (die ook stroom opwekt), zodat niet iedereen tegelijkertijd de elektrische auto op gaat laden, of niet alle HRe-ketels tegelijkertijd aan slaan. Dat zou dan nodig zijn om te zorgen dat het lokale net niet overbelast raakt. Er wordt heel wat gedroomd op dit gebied.
Big brother
Waarschijnlijk zal er allemaal niet veel van terecht komen. De voordelen van zo'n tariefdifferentiatie voor de consument zijn minimaal: 'Hoera, weer één cent op mijn wasbeurt bespaard.' Daarnaast zullen de meeste mensen er niet op zitten te wachten dat een externe big brother de controle over de apparaten in huis overneemt. Trouwens de HRe-ketel is een flop en met die elektrische auto's zal het waarschijnlijk ook niet zo'n vaart lopen. De toekomst is eerder aan hybride auto's, die deels zichzelf opladen als de accu leeg is. De toekomst zal wellicht wel duurzaam zijn, maar op een heel andere manier dan we nu denken. Wat de energiebedrijven kennelijk maar niet willen snappen is dat een belangrijke drive voor de keuze voor decentrale energie juist is om onafhankelijker te zijn van die gehate energiebedrijven. En trouwens: als de netbeheerders bang zijn voor een te lage capaciteit van het net moeten ze, de volgende keer dat de kabels vervangen moeten worden, maar dikkere kabels in de grond leggen. Dat kost nagenoeg niets extra (want de kabels moeten toch vervangen worden), in tegenstelling tot al die miljardeninvesteringen in zogenaamd slimme netten.
Gifbeker
Er zullen mogelijk in de toekomst allerlei andere 'toeters en bellen' op de markt komen die aan de slimme meter kunnen worden gehangen. Een app waarmee alle elektrische apparaten in huis bediend kunnen worden met de slimme telefoon of laptop kan interessant zijn. Mogelijk is daar een slimme meter voor nodig, of in ieder geval iets wat totaal anders is dan de huidige meter. Iemand die verzot is op al dit soort nieuwigheden en die niet bang is voor alle veiligheidsgevaren en privacy-nadelen, kan overwegen zo'n slimme meter te laten installeren. Als u echter wel wat anders te doen heeft dan achter elke nieuwe mode aan te lopen kunt u de slimme meter het beste weigeren. Daarbij moet bedacht worden dat er al zogenaamde slimme thermostaten op de markt zijn die ook werken bij oude meters, zoals de Toon van Eneco. Een ander groot voordeel van wachten is dat de slimme meters, die nu waarschijnlijk nog verre van perfect zullen zijn en allerlei kinderziektes zullen hebben, in de toekomst wellicht van betere kwaliteit zijn. Kortom, laat de gifbeker, die de slimme meter is, maar aan u voorbij gaan.
Jurgen Sweegers
Copyright © Energieenwater.net