4 mei 2010 - Het is net als met de banken. Zij konden alleen maar zoveel risico nemen omdat ze wisten dat ze uiteindelijk toch wel gered zouden worden door de overheid. Zo is het ook met Delta en de kerncentrale. Delta zet het plan om een nieuwe grote kerncentrale alleen maar door omdat het, bewust of onbewust weet, dat de publieke aandeelhouders en de overheid het bedrijf uiteindelijk toch wel zullen redden. De bouw van een nieuwe kerncentrale brengt grote financiële risico's met zich mee; risico's die een klein bedrijf als Delta niet kan dragen. Door de bouw door te zetten zadelt Delta de Nederlandse samenleving op met deze risico's. Politici zouden het bedrijf dan ook moeten terug fluiten in plaats van dat ze tot in het oneindige door blijven discussiëren over de voor- en nadelen van kernenergie.
Nieuwe kerncentrale is ongewenst
Een nieuwe kerncentrale in Nederland is niet gewenst, als je het mij vraagt. Er worden al veel te veel nieuwe grote centrales gebouwd. Met nog een nieuwe kerncentrale erbij neemt de productiecapaciteit in Nederland extreme vormen aan. De stroomprijs zal kelderen in vijf tot tien jaar. Leuk voor de consumenten, maar een aantal investeerders zal in de problemen komen. Mensen die denken dat de stroom uitgevoerd kan worden naar buurlanden moeten bedenken dat ook daar volop geïnvesteerd wordt. Al die grote centrales zullen kleine duurzame energie-initiatieven uit de markt drukken. Verder is een kerncentrale ongewenst omdat het een inherent onveilige techniek is, omdat het radioactief afval oplevert en omdat voor de bouw ervan weer ten koste gaat van veel rust, ruimte en natuur in het nu al volle Nederland.
Vasthoudendheid of minderwaardigheidscomplex?
Delta is echter vastbesloten een nieuwe kerncentrale te gaan bouwen. Leiders komen en gaan, maar het idee blijft bestaan, alsof het zich heeft vast genesteld in de muren van het hoofdkantoor in Middelburg. Dat heeft waarschijnlijk te maken met Zeeuwse vasthoudendheid, of zoiets. In principe is het onze zaak niet. Energiebedrijven beslissen in de vrije energiemarkt zelf waar en waarin ze investeren. Probleem is echter dat de rekening wel bij de Nederlandse samenleving terecht komt als het mis gaat. Dus is het wel onze zaak. En de kans dat het mis gaat is groot. Delta is namelijk nu al nauwelijks in staat om op eigen benen te staan. Het bedrijf heeft slecht geboerd de afgelopen jaren, juist door een vasthoudendheid aan een strategie die niet meer van deze tijd is. De aandeelhouders moeten een belang in waterbedrijf Evides in het bedrijf laten zitten omdat het voortbestaan anders helemaal in gevaar komt. Delta heeft ook geen grote klantenbestand waar het op terug kan vallen als het geld nodig heeft. En dat bedrijf wil een kerncentrale van 2.000 MW gaan bouwen?
Wie gaat er betalen?
Misschien dat het bijeen harken van het geld nog wel lukt, mogelijk samen met een partner als het Franse EDF. Maar daarna? Wie gaat er betalen voor de onvermijdelijke tegenvallers bij de bouw? En wie gaat er betalen als de energieprijs zo laag wordt dat de investeringskosten niet meer kunnen worden terugverdiend. Gaan de Zeeuwen hun energiebedrijf dan zelf op de been houden? Verhoging van de energierekening met 5.000 euro per huishouden omdat de bouw een miljard euro duurder is geworden? (Stel: EDF neemt de helft voor zijn rekening.) Niet dus. De belastingbetaler gaat betalen. Nederlandse politici moeten daarom hun verantwoordelijkheid nemen en Delta een halt toe roepen. Toegegeven: de kans is klein dat ze dat gaan doen. Want een groot deel van hen is voorstander van kernenergie. En de plannen van Delta kunnen op een warm onthaal onder hen rekenen. Maar er wordt niet echt goed over alle consequenties nagedacht.
Permanent verkiezingsthema
Politici zien kernenergie veelal louter als een soort permanent verkiezingsthema; je bent er voor of tegen en daarmee is de kous af. Ze spreken zich erover uit om zich te onderscheiden van andere politieke partijen en in de hoop veel mensen op deze manier aan zich te kunnen binden. Journalisten tikken trouw hun berichtjes over het onderwerp op. Zij denken dat ze een hot item te pakken hebben terwijl het de meerderheid van de Nederlanders waarschijnlijk koud laat of er al dan niet een nieuwe kerncentrale in Nederland wordt gebouwd. Een paar onbenullig uitspraken van minister van Buitenlandse Zaken, gedaan tijdens een bezoekje aan kerncentrale Borssele, halen alle media. Dat is ongeveer het niveau. Voor journalisten is het ook wel gemakkelijk om te blijven denken in termen van de beproefde sjablonen van voor- en tegenstanders rond een bepaald thema. Die sjablonen hoeven dan alleen nog maar ingevuld te worden door de nieuwe politieke leiders. En ach, de krant voor morgen is weer gevuld.
Partijpolitieke tijgers
Maar hoe kun je nu eigenlijk vóórstander zijn van kernenergie? Dat je zegt: de nadelen vallen wel mee, daar kan ik me iets bij voorstellen. Ook andere vormen van energie-opwekking hebben nadelen. Maar waarom kom je tot de conclusie dat kernenergie beter is dan, zeg, kolen- of gascentrales? "Ik ben er groot voorstander van dat onze kinderen en kleinkinderen tot in lengte van dagen met radioactief afval opgescheept blijven zitten." Zoiets? Voorstanders van kernenergie zijn, denk ik, mensen die louter in partijpolitieke termen denken. Ze ontlenen hun 'energie-identiteit' voor een groot deel aan de tegenstanders. Er is zelfs een energiebedrijf dat alleen maar stroom van kerncentrales aanbiedt; absurd. Ja , er is het argument van de CO2-uitstoot. Een kerncentrale zou goed zijn omdat het niet tot de uitstoot van CO2 leidt. Daar kan iets in zitten, maar het komt niet erg geloofwaardig over als dat door voorstanders naar voren wordt gebracht. Want juist die voorstanders hebben zich nooit veel gelegen laten liggen aan de natuur en het milieu.
Achterhoede-discussie
Tijd dat de discussie wat gedegener wordt gevoerd. Zelf denk ik echter dat de discussie over kernenergie een achterhoede-discussie is. Kernenergie hoort niet thuis in een duurzame wereld. Een duurzame energiewereld is een wereld waarin je geen CO2 in de grond stopt en ook geen radioactief afval achterlaat voor je nazaten. 'Laat de wereld achter zoals je die geërfd hebt.' Ook denk ik dat in een duurzame wereld de energieproductie vooral lokaal plaatsvindt, in de wijk of zelfs in het eigen huis, waarmee al die miljardeninvesteringen in hoogspanningskabels ook overbodig zijn. Voorstanders van conventionele technieken zeggen altijd dat we die nog lang nodig zullen hebben om in de energiebehoefte te kunnen blijven voorzien. Dat is waar. Maar zij komen aan hun trekken: er worden namelijk al volop kolen- en gascentrales bijgebouwd. Het is nog geen reden om een kerncentrale te gaan bouwen. Zelfs als we pas over honderd jaar volledig duurzaam willen zijn, hebben we nog geen nieuwe kerncentrale nodig.
Delta: doe maar even niet
Daar kun je allemaal over discussiëren; voor mijn part. Het doet er ook weer niet zo gek veel toe of er in Nederland al dan niet een kerncentrale wordt gebouwd. Overal om ons heen worden ze gebouwd; en we kunnen ervan uitgaan dat als het ergens veilig gebeurt, dat wel in Nederland is (vandaar ook die toekomstige kostenoverschrijdingen). Maar er is daarnaast nog een vraag die ook nodig gesteld moet worden. En dat is de vraag of we het als Nederlandse samenleving toelaten dat een klein, wankel, energiebedrijfje uit Zeeland een kerncentrale van miljarden gaat bouwen, waarbij de risico's op de samenleving worden afgewenteld. De kans dat het misgaat is groot en de kans dat we moeten gaan betalen dus ook. Zelfs als je voor kernenergie bent moet je kunnen zeggen tegen Delta: 'doe maar liever even niet'.
Jurgen Sweegers
Copyright © Energieenwater.net