18 februari 2010 - Begin maart vergadert de Tweede Kamer over het Deltaprogramma, dat is een programma met maatregelen om Nederland te beschermen tegen de gevolgen van een veronderstelde klimaatverandering. De Tweede Kamer moet die gelegenheid aangrijpen om het programma stil te leggen. De maatregelen uit dat programma zijn slecht doordacht, hartstikke duur, ze zijn een aanslag op natuur en milieu en er is geen draagvlak voor onder de Nederlandse bevolking. Daarnaast is het, door de toenemende twijfel over de vraag of het klimaat opwarmt, de vraag of ze nog wel nodig zijn. De volksvertegenwoordiging moet hard en pijnlijk ingrijpen omdat het programma nu al, net als andere grote overheidsprojecten, een voortdenderende locomotief is geworden die nauwelijks meer te stoppen is, waarbij er veel overheidsgeld verspild dreigt te worden.
De twaalf geboden van Veerman
De plannen van het Deltaprogramma zijn grotendeels gebaseerd op twaalf aanbevelingen van de commissie Veerman, die eind 2008 met een rapport kwam. De commissie Veerman ging er vanuit dat de zeespiegel tot eind van deze eeuw met 1.30 meter zou stijgen, terwijl het KNMI tot die tijd niet verder was gekomen dan 85 centimeter. En we moesten van dit worst case scenario uitgaan, zo vond de commissie. Er was destijds al veel kritiek op dit uitgangspunt en ook bij de aanbevelingen zelf konden veel vraagtekens worden gezet. Zo was het plan om het peil in het IJsselmeer met anderhalve meter te verhogen buiten elke proportie. Ook andere voorstellen zijn slecht doordacht. Zo moeten dijken en duinen opgehoogd worden zodat de overstromingkans omlaag gaat van 1 op 10.000 nu naar 1 op 100.000 in de toekomst. Maar bij een stijgende zeespiegel moeten die waterkeringen al verhoogd worden, ook als de normen niet verhoogd worden (want bij eenzelfde hoogte neemt de kans op overstromen toe). Verder heeft Nederland al zo'n beetje de strengste normen ter wereld. Welke levende ziel kan zich nog iets voorstellen bij een overstromingskans van 1 op 100.000? Mensen vinden vaak een overstromingsrisico van 1 op 100 al aanvaardbaar. Ook bij andere aanbevelingen konden vraagtekens worden gezet. Zo moet het stroomgebied van de Rijn zodanig aangepast worden dat die Rijn 18.000 kubieke meter per seconde kan afvoeren. De Duitsers verklaren ons voor gek, want zoveel water kan niet eens de Nederlandse grens bereiken. De rivier is dan namelijk al lang en breed overstroomt.
Knippen en plakken
Er stonden ook redelijk goed onderbouwde voorstellen in het rapport van Veerman, zoals het plan om Zeeland weer zout te maken en het plan voor een afsluitbare open Rijnmond. Dat laatste plan bestaat uit het bouwen van een ring van waterkeringen rond Rotterdam, landinwaarts dus, om te voorkomen dat de stad overstroomt bij hoog water vanuit de rivieren. Maar dit zijn plannen die allang bestonden en die Veerman alleen maar heeft overgenomen. 'Knippen en plakken', heet dat in computertaal. Bij die afsluitbare open Rijnmond is nog wel het probleem waar het water dan heen moet als het niet via de Nieuwe Waterweg bij Rotterdam kan worden afgevoerd. Er zijn alternatieve plannen ontwikkeld die logischer lijken.
De aanbevelingen van Veerman moeten dan ook worden gezien als grove pennenstreken, even snel neergezet om de indruk van daadkracht te kunnen wekken. Schetsen van hoe je met klimaatverandering om kunt gaan. Dat geeft de commissie zelf ook toe. De commissie heeft belangen afgewogen en een beslissing genomen, zo schrijft ze ergens in het rapport. Het is echter aan de politiek om belangen af te wegen. Dat gebeurt echter niet; niet goed genoeg in ieder geval.
Werk aan de winkel
De plannen van Veerman zijn nu, in verkapte vorm, in het Nationaal Waterplan terecht gekomen. Dit plan is eerder een mooi en lezenswaardig verhaal met schitterende plaatjes, dan dat het een overzicht biedt van alle beslissingen die zullen worden genomen. Het is dus lastig om te bepalen welke aanbevelingen nu daadwerkelijk worden overgenomen en welke niet. Zo is het plan van die afsluitbare open Rijnmond niet meer terug te vinden in het document. Andere aanbevelingen, zoals die van de peilstijging van het IJsselmeer, staan er nog wel in, maar minder prominent dat in eerdere versies. De definitieve beslissingen zouden in een 'Deltaprogramma' terecht moeten komen, wat eind dit jaar naar de Kamer zou worden gestuurd. Ondertussen zijn er echter al honderden ambtenaren aan de slag gegaan, en ook nog eens honderden ingenieurs in opdracht van het ministerie. Rond de verschillende thema's zijn stuurgroepen geformeerd. De uitvoering van het Deltaprogramma dreigt daarmee net zo'n onbeheersbaar, amorf project te worden als andere grote projecten van de overheid. Het is niet gezegd dat dit project gaat ontsporen, maar de trein is al gaan rijden voordat de richting is bepaald. Vroeger was het wellicht zo dat ambtenaren maatregelen gingen uitvoeren nadat de politiek daar beslissingen over had genomen. Maar nu is het anders. De regering heeft voornemens, ambtenaren gaan massaal aan het werk om de projecten 'voor te bereiden', en de Tweede Kamer mag aan het einde van de rit 'ja en amen' zeggen. De Tweede Kamer moet daarom voor één keer nu eens echt haar tanden laten zien en zeggen: 'tot hier en niet verder'. Eerst moeten beslissingen worden genomen.
Fouten, slordigheden, overdrijvingen en manipulaties
En daarbij moet de veranderende werkelijkheid in ogenschouw worden genomen. Want er is in toenemende mate twijfel over de vraag of de uitgangspunten van de Deltacommissie en die van het Nationaal Waterplan wel deugen. Warmt de aarde op en en welke mate dan? Er is alle reden om te veronderstellen dat het minder erg is dan bijvoorbeeld het IPCC altijd gesteld heeft. Het rapport van het IPCC, wat een belangrijke steunpilaar voor Veerman was, staat vol fouten, slordigheden, overdrijvingen en manipulaties. Het is duidelijk dat het IPCC, en de wetenschappers die daaraan verbonden zijn, een zo somber mogelijk beeld van de gevolgen van CO2-uitstoot door de mens wilden schetsen, dit om politici ervan te overtuigen dat er gehandeld moet worden. Alles werd, en wordt, er met de haren bijgesleept om maar aan te kunnen tonen dat het klimaat verandert en dat dit het gevolg is van CO2-uitstoot door de mens. Elke storm die er nu in India, of waar dan ook, opsteekt is het gevolg van klimaatverandering. Als het een zomer warm is geweest wordt dat door wetenschappers toegeschreven aan klimaatverandering, maar als het eens een winter erg koud is, zoals nu, dan mogen we daaruit van diezelfde wetenschappers niet concluderen dat het wel meevalt met die klimaatverandering. Koraalriffen zouden massaal uitsterven door de toenemende hoeveelheid CO2 in de lucht. Verwezen wordt dan naar wetenschappers die juist precies het tegenovergestelde beweerden. En zo gaat het maar door. Klimaatsceptici zijn er natuurlijk altijd geweest, maar de mate waarin de theorie van de opwarming van de aarde nu aan de kaak wordt gesteld is ongekend. De klimaatwetenschap is niet zo heilig als oppergelovige minister Cramer van Milieu zou willen.
Amputaties in het landschap
Tijd voor bezinning. Helemaal omdat de maatregelen van het Deltaprogramma klauwen vol met geld zullen gaan kosten. Vanaf 2020 wordt er een miljard euro per jaar gereserveerd voor het Deltaprogramma, zo is de bedoeling. En het zijn maatregelen die het aanzien van Nederland drastisch zullen veranderen en die de leefomgeving van veel burgers overhoop zullen halen. Die verhoging van het peil in het IJsselmeer zou geweldige consequenties hebben, bijvoorbeeld voor de dorpjes en stadjes langs dat IJsselmeer. Het spreekt vanzelf dat er ook heel wat moet gebeuren om de dijken en andere waterkeringen klaar te maken voor een norm van 1 op 100.000. Veel dijken, hoewel ze op het oog hoog genoeg lijken, voldoen al niet aan de huidige norm van 1 op 10.000. Ook het vergroten van de capaciteit van de stroomgebieden van de Rijn en de Maas heeft enorm veel voeten in de aarde. Rivierdijken moeten worden verhoogd en verlegd, polders moeten worden gereserveerd voor waterberging (de boeren moeten worden uitgekocht) en stadjes en steden aan de rivieren zullen doorklieft worden door een soort hoogwatergeulen. De projecten zullen daarbij een geweldige aanslag zijn op de beschikbare schaarse ruimte en op de nog aanwezige natuurgebieden in Nederland. Het draagvlak voor het nemen van al die maatregelen zal onder de Nederlandse bevolking dan ook gering zijn, helemaal in deze tijd van economische tegenspoed. En dat is ook logisch en terecht.
Pas op de plaats, Nederland stroomt nog niet onder
En wat als het wel meevalt met de verandering in het klimaat? Dan kan het rapport van de commissie Veerman in de prullenbak en moet het Nationale Waterplan worden herschreven. Het werk van al die honderden ambtenaren en ingenieurs is dan voor niets geweest. Maatregelen kunnen misschien niet meer worden teruggedraaid. De Tweede Kamer moet het programma daarom stil leggen, als het daar op 8 maart over vergadert. Even pas op de plaats dus. De vergadering moet ook doorgaan als het kabinet valt, om zo die voortdenderende locomotief, die het ministerie van Verkeer en Waterstaat is geworden, tot stilstand te brengen. Het minste wat de Tweede Kamer van de regering (demissionair of niet) kan eisen is dat het alle activiteiten opschort totdat het onderzoek dat het KNAW wil gaan doen naar het rapport van het IPCC is afgerond. Als er meer duidelijk is over de mate waarin het klimaat veranderd moet eerst, in alle openheid, worden besloten welke maatregelen nog nodig zijn. Daarvoor moet een overzichtelijke programma gepresenteerd worden. En pas dan, als dat is goedgekeurd door de Tweede Kamer, kunnen ambtenaren en ingenieurs aan het werk om die maatregelen uit te gaan voeren. En er is tijd genoeg want Nederland stroomt niet morgen al onder, ook niet als de theorie van de opwarming van de aarde juist blijkt te zijn.
Jurgen Sweegers
Copyright © Energieenwater.net