18 november 2009 - De Nederlandse regering heeft de smaak te pakken. Na de overname van ABN Amro en Fortis nam het staatsbedrijf Tennet vorige week een groot deel van de Duitse hoogspanningsnet over. Met een socialist aan het financiële roer is het makkelijk geld uitgeven. Alle registers werden uit de kast getrokken om de Nederlandse burger wijs te maken dat die overname goed voor hem is. Wat dat betreft is de overheid een geoliede marketingmachine geworden. Zo zei minister van Economische Zaken Van der Hoeven doodleuk dat de overname leidt tot een lagere stroomprijs. Onzin. Ook leidt die niet tot een grotere voorzieningszekerheid, de zekerheid dat er altijd voldoende energie zal zijn. De Nederlandse burger heeft feitelijk helemaal niets aan de overname. Alleen de Duitsers profiteren. Tegelijkertijd zijn de risico's groot. Wat gebeurt er bijvoorbeeld als een flinke storm een groot deel van de hoogspanningsmasten in Duitsland omver blaast?
Nemen we het Duitse Rijkswegennet ook over?
Met het argument dat de stroomprijs daalt worden tegenwoordig alle energiemaatregelen verkocht. Maar de prijs voor stroom wordt op de markt voor stroom bepaald. De vraag of de netbeheerder Jantje of Pietje heet doet daarbij helemaal niet ter zake. Een netbeheerder doet niets anders dan het mogelijk maken van het transport van stroom (die al gekocht en verkocht is) van A naar B. Net zoiets als dat Rijkswaterstaat het vervoer over de weg van A naar B mogelijk maakt. Zeggen dat de overname van het Duitse net tot lagere stroomprijzen in Nederland leidt, is net zoiets als zeggen dat een overname van het Duitse rijkswegennet tot lagere prijzen van auto's in Nederland leidt. Je reinste onzin dus.
Behalve kosten van de stroom zelf zijn er natuurlijk ook de kosten van het transport. Die zogenaamde transportkosten worden ook in rekening gebracht bij de consument. Maar die kosten zullen ook niet dalen door de overname. De kosten van het Duitse netbeheer worden in rekening gebracht bij de Duitsers en die voor het Nederlandse netbeheer bij de Nederlander en dat zal zo blijven.
Capaciteit neemt niet toe door overname
Maar leidt de overname van het Eon-net dan niet tot meer import van goedkope Duitse stroom? Dit is ook wat verschillende bestuurders suggereerden. Nee. De hoeveelheid import vanuit Duitsland wordt vooral bepaald door de capaciteit van de verbindingen op de grenzen. Er zijn drie verbindingen met Duitsland, waarvan slechts één (bij Meeden) aansluit op het net van Eon. De capaciteit van die verbinding neemt niet toe door de overname. Je zou kunnen zeggen dat het nu iets makkelijker wordt in uitbreiding van de capaciteit van die verbinding. Maar het geval wil dat er in de afgelopen jaren al flink is geïnvesteerd in de grensovergang met het Eon-netwerk. Dat betekent twee dingen. Eén: de mogelijkheid om de capaciteit nog verder uit te breiden is beperkt. Twee: blijkbaar waren die investeringen heel goed mogelijk, ook al was het net aan de andere kant van de grens nog in handen van vreemde handen.
Wat gebeurt er als storm alle hoogspanningsmasten neerhaalt?
De risico's zijn echter gigantisch. Wat gebeurt er als een flinke storm in het midden van Duitsland een groot deel van de hoogspanningsmasten omver blaast? Niet helemaal denkbeeldig; in januari 2007 braken Duitse hoogspanningsmasten als luciferhoutjes door de storm die toen over Noordwest-Europa trok. Kan Tennet dan de kosten van het herstel in rekening brengen bij de Duitse consument? Maar in ieder geval vergt dit een grote voorfinanciering, wat ook veel geld kost. En kan Tennet, een organisatie van een paar honderd man, zo'n situatie wel aan? Tegelijkertijd is er in Nederland heel wat werk aan de winkel. Zo moet er een hoogspanningsnet op zee worden gebouwd, zodat de windmolenparken die daar gebouwd worden op het net kunnen worden aangesloten en is Tennet druk bezig met de aanleg van nieuwe hoogspanningsverbindingen in de Randstad en elders. Daarnaast heeft de organisatie recentelijk al de hoogspanningsnetten van de regionale energiebedrijven als Nuon en Essent in handen gekregen. De overname van het Duitse net vergt veel tijd en aandacht van het management en van een deel van het personeel; aandacht die dus niet aan het Nederlandse net kan worden gegeven.
Duitsers profiteren wel
De enige die profiteren zijn de Duitsers. Die hebben belang bij een afsplitsing van de hoogspanningsnetten van de commerciële energiebedrijven, net zo goed als wij profiteren van de splitsing die we zelf in eigen land hebben doorgevoerd. De onafhankelijkheid van het netbeheer is dan beter gewaarborgd. Om de vergelijking nog even door te trekken: je moet er ook niet aan denken dat de rijkswegen in handen zijn van BMW. Die zou wel eens alle andere automerken van de weg kunnen weren.
Graag gedaan
'Graag gedaan', kunnen we tegen de Duitsers zeggen. Wat zijn we weer genereus ten opzichte van Europa. De vraag naar het waarom is meer iets voor psychologen en niet voor een econoom als ik. Kunnen we ons op deze manier weer even lekker belangrijk voelen in het grote Europa, klein als we zijn? Of zitten er toch ergens voordelen aan het innemen van een 'voorname plaats' in het energielandschap van Europa? Denken bestuurders echt dat de overname goed is voor Nederland en Nederlanders of spelen heel andere motieven een rol bij hun beslissingen? Is Tennet na de overname van regionale hoogspanningskabels en met de grote uitbreidingsplannen voor het Nederlandse hoogspanningsnet een beetje op hol geslagen? Is Mel Kroon inderdaad een man die een vlucht naar voren maakt, zoals FD-commentator Anne Boermans schreef, nadat ze het non-verbale gedrag van de bestuursvoorzitter had bestudeerd. "Het is slechts wachten op de rampspoed, die Kroon nu reeds vermoedt." Feit is in ieder geval wel dat bestuurders een voorkeur hebben voor het oppakken van grote projecten waarbij de vraag wat de Nederlander ervan vindt er niet toe doet. Grote kans dat die het helemaal niets vindt.
Copyright © Energieenwater.net